Learnings van de 2 kennissessies Deep Democracy 

Stel: U bent als (project)manager betrokken bij een verbetertraject. Alles lijkt goed te gaan, maar dan blijkt ineens dat de deadlines niet worden gehaald. Er volgen excuses en smoesjes, mensen werken niet pro-actief mee en vertragen het proces. U heeft het gevoel dat er iets sluimert; dat er niet vrijuit en eerlijk wordt uitgesproken wat er speelt of wat mensen dwarszit. De theorie van Deep Democracy biedt u de inzichten om dit veelvoorkomende probleem om te buigen naar open communicatie.

Definitie Deep Democracy

In het boek van Jitske Kramer (Deep Democracy; de wijsheid van de minderheid) staat de volgende uitleg:

“Het gaat over een manier van besluiten nemen waarbij de wijsheid van de minderheid wordt meegenomen in het meerderheidsbesluit.”

Met andere woorden: besluitvorming zou moeten voortkomen uit een inbreng van de gehele groep. Als ieder groepslid zich in een oplossing gehoord voelt, heeft de groep pas de ‘optimale oplossing’ gevonden en bevordert u daarmee de groepsbinding van een team of organisatie.

Uw belang bij Deep Democracy

  • Bewustwording; leiders en begeleiders spelen een belangrijke rol om ervoor te zorgen dat het potentieel van een groep wordt benut. Dit gebeurt door de aanwezige talenten, ervaring en de verschillende perspectieven bij de besluitvorming te betrekken. Dit kan alleen als iedereen in de groep het gevoel heeft dat het oké is om mens te zijn en alle twijfels, meningen en gevoelens met de groep kan delen.
  • Leiderschap; de vaardigheid om ruimte te geven voor meerdere standpunten en gevoelens is cruciaal voor het oplossen van conflicten en het komen tot krachtige besluiten. Daarom is het een belangrijk onderdeel van succesvol leiderschap.

Van Lewis Methode naar Deep Democracy

Om tot een Deep Democracy te komen is de Lewis methode ontwikkeld. Deze methode werd begin jaren negentig in het leven geroepen door Myrna en Greg Lewis om een bedrijf in Zuid-Afrika om te vormen van een racistische, op apartheid gestoelde organisatie, naar een inclusieve organisatie. Het echtpaar Lewis heeft technieken en gespreksmodellen ontwikkeld om Deep Democracy toegankelijk te maken voor iedereen.

De kern van de Lewis methode is heel simpel; zonder te oordelen ervoor zorgen dat ‘dat wat gezegd moet worden, gezegd kan worden’.

De Lewis methode in 5 stappen

deep-democracy-sabotagegedrag

De groep groeperen

Binnen de Lewis methode wordt een ijsberg als metafoor gebruikt. De groep wordt hiermee verdeeld in drie lagen:

  1. Groepsbewuste; boven water; gedeelde informatie waarvan iedereen op de hoogte is
  2. Groepsonbewuste; niet uitgesproken gedachten en emoties (vissen en haaien)
  3. Wijsheid; gecombineerde kennis van de groep. Potentieel; kunnen zeggen wat gezegd moet worden (hoe groter dit is, hoe kleiner het groepsonbewuste)

(figuur 1: De ijsberg. Bron: https://deepdemocracy.nl/trainingen/deep-democracy-leergang/)

Conflictvermijding versterkt sabotagegedrag

Sabotage ontstaat met name in groepen waarin mensen conflicten vermijden en in groepen waar een sfeer heerst waarin nuance of tegenspraak wordt genegeerd. Mensen spreken hun onenigheid en ontevredenheid niet meer uit, maar verhullen dit in verschillende uitingsvormen op de zogenaamde ‘ sabotage lijn’. 

(Figuur 2. De sabotagelijn. Bron https://deepdemocracy.nl/)

Praktijkvoorbeelden

Om de Deep Democracy onder de knie te krijgen hebben wij deelgenomen aan twee Grip kennissbijeenkomsten o.l.v. Rick Koster. Dit hebben wij als zeer positief ervaren!

Vanuit de basis

Wij zijn gestart met praktische toepassingen om de basis te leren. Tijdens deze sessie moesten wij als groep een besluit vormen over het uitkiezen van een goed doel. Met behulp van de eerste vier stappen van het Lewis model , en vooral de concrete vragen bij iedere stap,  was deze beslissing in alle wijsheid gemaakt.

Voer het ‘niet gevoerde’ gesprek

Het kan natuurlijk voorkomen dat een groep, zelfs na herhaaldelijk gebruik te hebben gemaakt van de eerste 4 stappen van het Lewis model, niet tot een beslissing komt. U merkt bijvoorbeeld dat er 2 kampen zijn, of dat er niet meer wordt gesproken met elkaar. De kans is groot dat er mensen zijn die niet zeggen wat zij willen zeggen, kortom er is geen effectieve besluitvorming. Om deze onderstroom naar boven te halen moet het ‘niet gevoerde gesprek’ plaatsvinden.

Gesprek op voeten

Hoe haal je dat wat sluimert naar boven? Wij oefenden dit met ‘ het gesprek op voeten’. Dit is een dialoogvorm waarbij men al lopend door een lege ruimte met elkaar in gesprek gaat. Het idee is dat een persoon een standpunt of mening naar voren brengt en daarbij een vrij plekje in de ruimte zoekt. Iedereen die zich aangesproken voelt door dat idee of standpunt gaat achter de inbrenger staan.

Zo niet, dan zoekt u een ander plekje. Een ander brengt iets naar voren, waardoor de hele groep weer in beweging komt en mensen opnieuw hun positie kiezen. Zo worden de standpunten zichtbaar die door veel mensen gedeeld worden. Daarnaast leert men wat andere en afwijkende meningen zijn, die wellicht juist interessant zijn om ook nog te onderzoeken. De coördinator van het gesprek bepaalde wie iets mocht zeggen, door naast degene te gaan staan. Hierdoor kwam iedereen aan bod om zijn of haar zegje te doen, zonder dat het ontaardde in een chaos.

Dankzij deze oefening kregen wij een letterlijk beeld van de onderwerpen met de meeste lading. De bron van de sabotage werd gevonden en zo hadden wij ineens het ‘niet gevoerde’ gesprek toch gevoerd.